Tăng cường đổi mới kinh doanh Việt Nam bằng Agentic AI

TS. Dương Văn Thịnh

Chủ tịch, Câu lạc bộ AI & Trung tâm dữ liệu - Việt Nam

Phó Chủ tịch Công nghệ AI tại Veron Group

Đánh giá hiện trạng AI trong kinh doanh Việt Nam

Việt Nam đang đứng tại thời điểm then chốt trong hành trình chuyển đổi số. Tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của đất nước, trung bình 6,8% hàng năm trong thập kỷ qua, đã tạo ra những cơ hội chưa từng có để tích hợp AI trên các lĩnh vực kinh doanh. Tuy nhiên, tỷ lệ áp dụng hiện tại vẫn còn phân mảnh, với chỉ 23% doanh nghiệp Việt Nam triển khai bất kỳ hình thức công nghệ AI nào tính đến năm 2024.

Sự chênh lệch rõ rệt giữa các phân khúc doanh nghiệp khác nhau. Trong khi các tập đoàn lớn như Vingroup và Tập đoàn FPT đã đầu tư mạnh vào hạ tầng AI, hơn 70% trong số 800.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) của Việt Nam vẫn phụ thuộc vào các quy trình thủ công cho các chức năng kinh doanh cốt lõi. Khoảng cách số này đe dọa vị thế cạnh tranh của Việt Nam khi trung tâm sản xuất ASEAN chuyển sang tiêu chuẩn Công nghiệp 4.0.

Bằng chứng cụ thể xuất hiện từ các khảo sát doanh nghiệp gần đây. Vietcombank báo cáo rằng 85% các yêu cầu dịch vụ khách hàng vẫn cần sự can thiệp của con người, dẫn đến thời gian phản hồi trung bình là 4,2 giờ. Tương tự, Vinatex—nhà sản xuất dệt may lớn nhất Việt Nam—gặp phải tình trạng kém hiệu quả trong dây chuyền sản xuất gây tổn thất khoảng 2,3 triệu USD hàng năm do các phương pháp bảo trì phản ứng thay vì phân tích dự đoán.

Lĩnh vực logistics là một ví dụ điển hình khác. Thị trường thương mại điện tử Việt Nam, trị giá 13,7 tỷ USD năm 2024, đang gặp khó khăn với tối ưu hóa giao hàng cuối cùng. Các công ty như Grab Vietnam báo cáo tình trạng kém hiệu quả tuyến đường 15-20% trong các giai đoạn cao điểm, ảnh hưởng trực tiếp đến sự hài lòng của khách hàng và biên lợi nhuận hoạt động.

Quan trọng nhất, lĩnh vực sản xuất của Việt Nam—đóng góp 20,3% GDP—đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ chi phí lao động tăng và cạnh tranh từ các nước láng giềng có chi phí sản xuất thấp hơn. Các phương pháp truyền thống để kiểm soát chất lượng và quản lý chuỗi cung ứng không còn đủ để duy trì khả năng cạnh tranh xuất khẩu của Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Cuộc cách mạng Agentic AI cho doanh nghiệp Việt Nam

Agentic AI đại diện cho sự thay đổi mô thức từ hoạt động kinh doanh phản ứng sang chủ động, cho phép các công ty Việt Nam dàn dựng các quy trình làm việc phức tạp với trí thông minh và tính tự chủ chưa từng có:

Đổi mới xanh quy mô lớn: Các tác nhân AI đang cách mạng hóa các sáng kiến bền vững của Việt Nam bằng cách tối ưu hóa tiêu thụ năng lượng trên các khu phức hợp công nghiệp. Tại cơ sở Bắc Ninh của Samsung, các hệ thống agentic AI đã giảm 18% mức tiêu thụ điện trong khi vẫn duy trì sản lượng, tiết kiệm 4,2 triệu USD hàng năm. Những tác nhân này liên tục giám sát hiệu suất thiết bị, điều kiện môi trường và khả năng cung cấp năng lượng tái tạo để giảm thiểu dấu chân carbon—hỗ trợ trực tiếp cam kết của Việt Nam về phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Tăng cường lực lượng lao động thông minh: Các doanh nghiệp Việt Nam đang triển khai agentic AI như những cộng tác viên thông minh thay vì người thay thế. Các tác nhân AI dịch vụ khách hàng của VietJet Air hiện xử lý 78% các yêu cầu thường xuyên bằng tiếng Việt, tiếng Anh và các phương ngữ địa phương, giảm thời gian phản hồi từ hàng giờ xuống giây. Những hệ thống này không chỉ tự động hóa—chúng học hỏi từ mỗi tương tác, cải thiện chất lượng dịch vụ trong khi cho phép các tác nhân con người tập trung vào giải quyết vấn đề phức tạp và xây dựng mối quan hệ.

Trí thông minh sản xuất: Xương sống công nghiệp của Việt Nam đang được chuyển đổi thông qua các tác nhân sản xuất dự đoán. Tại các dây chuyền lắp ráp ô tô Thaco ở Quảng Nam, các tác nhân AI phân tích các mô hình rung động, biến động nhiệt độ và chỉ số sản xuất để dự đoán lỗi thiết bị trước tới 72 giờ. Cách tiếp cận chủ động này đã giảm 34% thời gian ngừng hoạt động không kế hoạch và tăng hiệu quả tổng thể thiết bị lên 87%—vượt qua các tiêu chuẩn quốc tế.

Hiểu biết thị trường bản địa hóa: Các tác nhân AI được đào tạo tiếng Việt cung cấp thông tin thị trường chưa từng có bằng cách xử lý các nguồn tin tức địa phương, tâm lý mạng xã hội và thay đổi quy định theo thời gian thực. Tập đoàn Đầu tư Thế giới Di động tận dụng những hiểu biết này để tối ưu hóa hàng tồn kho trên 3.000+ điểm bán lẻ, giảm 25% tình trạng hết hàng trong khi giảm thiểu chi phí hàng tồn kho dư thừa. Những tác nhân này hiểu được các sắc thái văn hóa và động lực thị trường địa phương mà các hệ thống AI chung bỏ lỡ.

Tăng tốc khởi nghiệp & Tăng trưởng xuất khẩu: Hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam đang được siêu tăng cường bởi các khả năng agentic AI. Công ty khởi nghiệp fintech Momo sử dụng các tác nhân AI để tự động hóa báo cáo tuân thủ trên nhiều thị trường Đông Nam Á, giảm 60% thời gian chuẩn bị quy định. Tương tự, công ty công nghệ nông nghiệp Green Dragon Water Company sử dụng các tác nhân AI để tối ưu hóa tài liệu xuất khẩu và xác định cơ hội thị trường mới, đóng góp vào mức tăng trưởng doanh thu 140% trong năm 2024.

Tác động đến nền kinh tế Việt Nam

Dự báo tăng trưởng chuyển đổi

Chuyển đổi kinh doanh hỗ trợ AI của Việt Nam được dự báo sẽ đóng góp 62 tỷ USD vào GDP vào năm 2030, chiếm 12% nền kinh tế. Sự tăng trưởng này bắt nguồn từ cải thiện năng suất, khả năng dịch vụ mới và nâng cao khả năng cạnh tranh toàn cầu trên các lĩnh vực chính.

Cơ hội kinh tế:

• Tăng năng suất sản xuất 25-35% thông qua bảo trì dự đoán và tối ưu hóa chất lượng

• Mở rộng lĩnh vực dịch vụ tạo 450.000 việc làm mới trong các vai trò được AI tăng cường vào năm 2028

• Cải thiện khả năng cạnh tranh xuất khẩu trị giá 8,3 tỷ USD hàng năm trong thị phần được giữ lại

• Số hóa SME thúc đẩy tăng trưởng doanh thu 40% cho những người áp dụng sớm

• Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài 15 tỷ USD trong các ngành tập trung vào AI

Rủi ro chiến lược:

• Khoảng cách kỹ năng đòi hỏi đào tạo lại 2,1 triệu lao động cho các vai trò hợp tác AI

• Lỗ hổng an ninh mạng tăng lên với việc mở rộng tích hợp AI

• Sự phụ thuộc công nghệ có thể ảnh hưởng đến chủ quyền kinh tế

• Áp dụng không đồng đều tạo ra sự chênh lệch cạnh tranh giữa các vùng và quy mô công ty

• Chi phí triển khai ban đầu gây căng thẳng cho nguồn vốn SME

Đánh giá chuyên gia từ các nhà lãnh đạo khu vực

Các nhà kinh tế học hàng đầu và chuyên gia AI từ Hội đồng Chiến lược AI của Nhật Bản lưu ý rằng quỹ đạo áp dụng agentic AI của Việt Nam phản ánh việc tích hợp robot học sớm của Nhật Bản vào những năm 1980. Các chuyên gia Nhật dự báo rằng chi phí lao động thấp hơn của Việt Nam kết hợp với khả năng AI tiên tiến có thể tạo ra hiệu ứng "sandwich năng suất", chiếm được cả hợp đồng sản xuất nhạy cảm với chi phí và hướng đến đổi mới.

Tiến sĩ Hiroshi Yamamoto từ Viện AI và Xã hội Tokyo quan sát rằng vị trí độc đáo của Việt Nam—kết nối tiêu chuẩn công nghệ phương Tây với sự hiểu biết thị trường châu Á—định vị đất nước như một thử nghiệm lý tưởng cho các ứng dụng agentic AI. Phân tích của ông cho thấy Việt Nam có thể trở thành trung tâm dịch vụ AI của Đông Nam Á trong vòng năm năm nếu tỷ lệ áp dụng hiện tại tăng tốc.

Đánh giá của Nhật Bản nhấn mạnh rằng thành công của Việt Nam với việc tích hợp agentic AI có thể thiết lập các tiêu chuẩn mới cho các nền kinh tế mới nổi đang tìm cách vượt qua các giai đoạn phát triển truyền thống thông qua tự động hóa thông minh.

Khuyến nghị chiến lược cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam

Các doanh nghiệp Việt Nam nên ưu tiên triển khai thí điểm trong các hoạt động đối mặt khách hàng và tối ưu hóa chuỗi cung ứng—các lĩnh vực có ROI tức thì và tác động có thể đo lường được. Quan hệ đối tác chiến lược với các trường đại học địa phương và nhà cung cấp AI quốc tế sẽ rất cần thiết để xây dựng năng lực bền vững trong khi duy trì lợi thế cạnh tranh.

Cuộc cách mạng agentic AI không phải đang đến gần—nó đã ở đây. Cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam phải hành động quyết đoán để dàn dựng sự chuyển đổi này, đảm bảo đất nước vẫn cạnh tranh trong nền kinh tế toàn cầu ngày càng được điều khiển bởi AI trong khi bảo tồn các giá trị lấy con người làm trung tâm xác định văn hóa kinh doanh Việt Nam.

Sẵn sàng chuyển đổi AI cho doanh nghiệp của bạn? Đội ngũ chuyên gia hàng đầu toàn cầu của chúng tôi chuyên về AI, Chuyển đổi số, Trung tâm dữ liệu và các giải pháp thế hệ mới. Hãy kết nối để thảo luận về cách agentic AI có thể thúc đẩy tăng trưởng công ty của bạn trong thị trường năng động của Việt Nam.